Wat is een klinisch orthopedagoog?

De definitie

Een klinisch orthopedagoog is een professional met een universitaire opleiding (master in de pedagogische wetenschappen) die gespecialiseerd is in opvoedings-, ontwikkelings- en leerproblemen.

De naam uitgelegd:

• Ortho: Recht, goed (Grieks)
• Pedagogiek: Opvoeding, onderwijs (Grieks)
• Klinisch: Werken met individuele cliënten (diagnostiek en behandeling)

Een klinisch orthopedagoog helpt mensen die vastlopen in hun ontwikkeling of leren, door een combinatie van diagnostiek, begeleiding en behandeling.

Beschermde titel

“Klinisch orthopedagoog” is een beschermde titel in België. Dit betekent:

• Dat een universitair masterdiploma in de pedagogische wetenschappen vereist is
• Dat ze een visumnummer van het FOD Volksgezondheid hebben
• Dat ze gebonden zijn aan beroepsgeheim en ethische code

Net als bij psychologen weet je zo dat je werkt met een gekwalificeerde professional.

Wat doet een klinisch orthopedagoog?

Kerngebieden

Een klinisch orthopedagoog werkt meestal op drie hoofdgebieden:

1. Leren:

• Leerstoornissen (dyslexie, dyscalculie, dyspraxie)
• Leerproblemen zonder stoornis
• Studievaardigheden en leerstrategieën
• Concentratie- en aandachtsproblemen

2. Ontwikkeling:

• Ontwikkelingsachterstanden
• Autismespectrumstoornis (ASS)
• ADHD en ADD
• Intellectuele beperking
• Motorische ontwikkeling

3. Gedrag:

• Gedragsproblemen bij kinderen en jongeren
• Opvoedingsvragen
• Sociaal-emotionele ontwikkeling
• Problemen op school of thuis

Concrete taken

Diagnostiek:

• Testen en onderzoek naar leer- en ontwikkelingsproblemen
• IQ-testen, neuropsychologische testen
• Observaties (thuis, school, praktijk)
• Vragenlijsten en gesprekken
• Diagnosestelling (bijv. dyslexie, ADHD, ASS)

Behandeling en begeleiding:

• Individuele therapie/begeleiding
• Leerstrategieën aanleren
• Gedragsverandering stimuleren
• Sociale vaardigheden trainen
• Zelfstandigheid bevorderen

Advisering:

• Oudercoaching en -advies
• Advies aan school (aanpassingen, ondersteuning)
• Begeleiding bij overgangen (naar nieuwe school, werk)
• Adviezen voor thuissituatie

Samenwerking:

• Met ouders, school, CLB
• Met andere professionals (logopedist, kinesist, psycholoog)
• Multidisciplinair werken

Ook voor volwassenen

Orthopedagogen werken niet alleen met kinderen. Ook volwassenen kunnen terecht bij een orthopedagoog.

Het verschil tussen een klinisch orthopedagoog en een klinisch psycholoog

Dit is de vraag die veel mensen hebben. Beide zijn erkende professionals, maar ze hebben een andere focus.

Vergelijkingstabel

Wanneer naar een klinisch orthopedagoog vs een klinisch psycholoog?

Kies eerder een orthopedagoog als:

• Het probleem gaat over leren (dyslexie, dyscalculie, leerproblemen)
• Je kind een ontwikkelingsachterstand heeft
• Er gedragsproblemen zijn die vooral te maken met opvoeding, school en ontwikkeling
• Je advies wil over opvoeding of schoolaanpassingen

Kies eerder een psycholoog als:

• Het probleem vooral emotioneel is (angst, somberheid, trauma)
• Je kind vooral emotionele klachten (ipv leerproblemen) heeft
• Het gaat om relatieproblemen of een bepaalde gezinsdynamiek
• Er sprake van is van een psychische stoornis (zonder of meer dan enkel het leer-/ontwikkelingscomponent
• Je therapie wil voor verwerking (bv. van trauma of verlies.)

Overlappende gebieden

Er zijn echter ook heel wat problemen die in beide expertises vallen, bijvoorbeeld:

ADHD:

• Orthopedagoog: Leerstrategieën, organisatie, schoolaanpassingen,…
• Psycholoog: Emotieregulatie, zelfbeeld, comorbide problemen zoals angst of depressie,…

Autisme:

• Orthopedagoog: Sociale vaardigheidstraining, schooladvies,…
• Psycholoog: Verwerking diagnose, emotionele ondersteuning, comorbiditeit met andere problematieken,…

Gedragsproblemen:

• Orthopedagoog: Werken aan gedragsverandering, oudercoaching, betrekken schoolcontext,…
• Psycholoog: Werken aan onderliggende emoties of problematieken zoals trauma, gehechtheidsproblemen,…

In deze gevallen kunnen orthopedagogen en psychologen ook samen werken.

Hoe gaat begeleiding bij een orthopedagoog?

Het traject verloopt erg gelijkaardig als een begeleiding bij een psycholoog. Er wordt gestart met een intakegesprek waarbij er kennisgemaakt wordt, de hulpvraag geïnventariseerd wordt en doelen bepaald worden (zie ook dit artikel over het eerste gesprek). Indien nodig kunnen er diagnostische testen afgenomen worden en vervolgens wordt de begeleiding gestart.

De frequentie en duur van het traject hangt af van persoon tot persoon. Meestal worden er wekelijks of tweewekelijks sessies ingepland en duurt een sessie 45 à 60 minuten.

Samenwerking met andere professionals

Een orthopedagoog werkt vaak niet alleen, maar in een netwerk met bijvoorbeeld:

Logopedist:

• Bij spraak- en taalproblemen
• Bij lees- en schrijfproblemen (dyslexie-therapie)
• …

Kinesitherapeut/psychomotorisch therapeut:

• Bij motorische ontwikkelingsproblemen

Ergotherapeut:

• Bij problemen met de fijne motoriek (bv. schrijven, knippen)
• Bij ADL-vaardigheden (zelfstandigheid)

Psycholoog:

• Bij emotionele problemen naast leer-/ontwikkelingsproblemen
• Bij comorbide problemen zoals trauma, angst, depressie

School en CLB:

• Samenwerking voor schoolaanpassingen
• Afstemming van begeleiding

Dit netwerk zorgt voor een integrale aanpak waarin elk aspect wordt aangepakt.

Terugbetaling en kosten

Wordt een klinisch orthopedagoog terugbetaald?

Ja, gedeeltelijk:

Via eerstelijnspsychologische hulp:

• Klinisch orthopedagogen kunnen ook werken onder de conventie
• €11-20 per sessie (maximaal 8 sessies/jaar)
• Voor lichte tot matige problemen

Via de mutualiteit:

• Gedeeltelijke terugbetaling (varieert per mutualiteit)
• Meestal €10-30 per sessie terugbetaald
• Check bij je mutualiteit

Veelgestelde vragen

Heeft mijn kind een verwijzing nodig?

Nee. Net als bij psychologen kan je rechtstreeks naar een orthopedagoog zonder verwijzing van huisarts.

Wat is het verschil tussen CLB en een orthopedagoog?

CLB (Centrum voor Leerlingenbegeleiding):

• Gratis
• Verbonden aan school
• Kan ook diagnostiek en begeleiding doen
• Beperktere capaciteit, langere wachtlijsten
• Meer gericht op schoolse context

Klinisch orthopedagoog (privé):

• Betaald (gedeeltelijk terugbetaald)
• Onafhankelijk van school
• Uitgebreidere diagnostiek mogelijk
• Intensievere begeleiding mogelijk

Soms verwijst CLB door naar een klinisch orthopedagoog voor uitgebreidere hulp.

Kan een orthopedagoog medicatie voorschrijven?

Nee. Alleen artsen kunnen medicatie voorschrijven. Voor medicatie bij ADHD bijvoorbeeld heb je een kinderpsychiater, kinderarts of neuroloog nodig (zie ook dit artikel over het verschil tussen psychiaters en psychologen).

Een orthopedagoog kan wel doorverwijzen en samenwerken met artsen.

Hoe lang duurt het voordat ik terecht kan?

Wachttijden van enkele weken tot verschillende maanden. Op Psylo kan je filteren op beschikbaarheid om sneller iemand te vinden.

Werkt een orthopedagoog ook online?

Ja, soms wel. Vooral voor:

• Oudergesprekken en coaching
• Begeleiding van oudere kinderen en jongeren
• Opvolggesprekken

Diagnostiek (testen) gebeurt meestal nog fysiek, maar begeleiding kan vaak online.

Tot welke leeftijd kan je terecht bij een klinisch orthopedagoog?

Alle leeftijden, zowel kinderen als volwassenen, kunnen bij een klinisch orthopedagoog terecht. De meeste orthopedagogen specialiseren zich echter wel in bepaalde leeftijdsgroepen.

Vind een klinisch orthopedagoog via Psylo

Als je op zoek bent naar een orthopedagoog, is het belangrijk om iemand te vinden die past bij jouw of je kind’s specifieke vraag.

Op Psylo vind je erkende klinische orthopedagogen:

• Filter op specialisatie: Dyslexie, ADHD, ASS, gedragsproblemen, etc.
• Online of fysiek: Kies wat voor jullie werkt
• Beschikbaarheid: Filter op korte wachttijd
• Tarief en terugbetaling: Transparante info vooraf

Geen twijfel over kwalificaties of expertise. Gewoon: erkende klinisch orthopedagogen die weten wat ze doen.

Op zoek naar een orthopedagoog?

Vind een klinisch orthopedagoog op Psylo