Wat is relatietherapie?

De definitie

Relatietherapie is een vorm van therapie waarbij twee partners samen met een psycholoog of relatietherapeut werken aan hun relatie.

Focus van relatietherapie:

• Communicatie verbeteren
• Patronen doorbreken
• Conflicten oplossen
• Intimiteit herstellen
• Beslissingen nemen over de toekomst van de relatie

Relatietherapie is niet alleen voor koppels in crisis

Een veelvoorkomende misvatting is dat relatietherapie alleen voor koppels is die op het punt staan uit elkaar te gaan. Dat klopt niet.

Relatietherapie kan ook helpen bij:

• Preventief werken aan je relatie
• Voorbereiden op grote levensveranderingen zoals samenwonen, kinderen krijgen, op pensioen gaan,…
• Verwerken van ingrijpende gebeurtenissen zoals overspel, rouw, ziekte,…
• Versterken van de band
• Beter leren communiceren

Professionele hulp zoeken kan helpen om patronen te doorbreken die later mogelijks voor problemen zouden kunnen zorgen.

Gezinstherapie

Naast relatietherapie bestaat ook gezinstherapie of -begeleiding. Bij een dergelijke therapie gaat het hele gezin in begeleiding om onderlinge communicatie of relaties te versterken.

Wanneer kan je relatietherapie overwegen?

Signalen dat relatietherapie zinvol kan zijn

Overweeg relatietherapie als jullie één of meer van deze signalen herkennen:

Communicatieproblemen:

• Jullie praten niet meer echt met elkaar
• Elk gesprek eindigt in ruzie
• Jullie lopen op eieren om conflicten te vermijden
• Jullie voelen je niet gehoord door de ander

Terugkerende conflicten:

• Jullie hebben steeds dezelfde ruzies
• Oude kwesties blijven opduiken
• Jullie komen er samen niet uit
• Discussies escaleren snel

Emotionele afstand:

• Jullie voelen je meer huisgenoten dan partners
• De intimiteit (emotioneel en/of fysiek) is verdwenen
• Jullie delen weinig meer met elkaar
• Je voelt je eenzaam in de relatie

Vertrouwensproblemen:

• Er is sprake geweest van ontrouw
• Leugens of geheimen belasten de relatie
• Jaloezie en controle spelen een grote rol

Grote levensveranderingen:

• Kinderen krijgen heeft de relatie onder druk gezet
• Werkstress weegt zwaar op jullie samen
• Ziekte of verlies beïnvloedt jullie relatie
• Jullie weten niet hoe verder na een crisis

Twijfel over de toekomst:

• Eén of beide partners twijfelt of de relatie nog werkt
• Jullie weten niet of blijven of gaan de juiste keuze is
• Jullie willen duidelijkheid voordat jullie verdere stappen zetten

Het eerste gesprek: intake

Wat gebeurt er tijdens de intake?

De eerste sessie, ook wel de intake genoemd, is vooral verkennend. De psycholoog/therapeut wil jullie als koppel leren kennen en begrijpen wat er speelt.

Mogelijke vragen tijdens de intake:

• Wat brengt jullie hier vandaag?
• Wat zijn de belangrijkste problemen in jullie relatie?
• Sinds wanneer ervaren jullie deze problemen?
• Wat hebben jullie al geprobeerd om het op te lossen?
• Wat is jullie doel met deze therapie?
• Hoe zien jullie ideale relatie eruit?

Beide partners krijgen de ruimte: De therapeut zorgt dat beide stemmen gehoord worden. Soms krijgt elk van jullie ook even apart de kans om te praten.

Worden er ook individuele gesprekken gevoerd?

Dit verschilt per psycholoog/therapeut en situatie.

Sommige therapeuten:

• Doen alleen koppelgesprekken
• Geloven dat alles binnen de relatie bespreekbaar moet zijn

Andere therapeuten:

• Houden af en toe individuele sessies
• Gebruiken dit om ieders perspectief beter te begrijpen
• Belangrijk: wat in individuele sessies gezegd wordt, blijft meestal vertrouwelijk tenzij anders afgesproken

Vraag gerust tijdens de intake hoe de therapeut dit aanpakt.

Doelen stellen

Aan het einde van de intake bespreekt de therapeut samen met jullie wat de doelen zijn.

Voorbeelden van doelen:

• “We willen weer open met elkaar kunnen praten”
• “We willen begrijpen waarom we steeds dezelfde ruzie hebben”
• “We willen beslissen of we bij elkaar blijven of uit elkaar gaan”
• “We willen onze intimiteit herstellen”
• “We willen leren conflicten op te lossen zonder te escaleren”

Duidelijke doelen helpen om te meten of de therapie vooruitgang boekt.

Hoe verloopt een typische sessie?

Frequentie en duur

Hoeveel sessies:

• Meestal wekelijks of tweewekelijks
• De duur van het traject wisselt afhankelijk van de vraag
• Sommige koppels hebben 5-6 sessies genoeg, anderen gaan langer

Sessieduur:

• Meestal 60 tot 90 minuten
• Over het algemeen langer dan een individuele sessie omdat er twee perspectieven zijn om in kaart te brengen

Structuur van een sessie

Hoewel elke therapeut zijn eigen stijl heeft, volgt een sessie vaak deze structuur:

1. Check-in (10 min):

• Hoe gaat het sinds de vorige sessie?
• Zijn er gebeurtenissen of conflicten geweest?
• Hebben jullie de huiswerkopdracht gedaan?

2. Kern van de sessie (40-60 min):

• Bespreken van een specifiek thema of conflict
• Oefenen met communicatietechnieken
• Onderzoeken van patronen
• Therapeut stelt vragen, wijst op dynamiek, geeft tools

3. Afsluiting (10 min):

• Samenvatting van wat besproken is
• Huiswerkopdracht voor thuis
• Planning volgende sessie

Wat doet de therapeut?

Een relatietherapeut is geen scheidsrechter en kiest geen kant. Hun rol is:

Faciliteren:

• Zorgen dat beide partners zich gehoord voelen
• Het gesprek in goede banen leiden
• Escalatie van conflicten voorkomen
• …

Patronen blootleggen:

• Terugkerende dynamieken zichtbaar maken
• Bijvoorbeeld: “Ik zie dat wanneer jij [A] zegt, de ander [B] doet. Herkennen jullie dat?”
• …

Tools aanreiken:

• Communicatietechnieken leren
• Strategieën om met conflict om te gaan
• Oefeningen om intimiteit te versterken
• …

Neutraal blijven:

• Geen partij kiezen
• Beide perspectieven valideren
• Focus op de relatie, niet op schuld
• …

Enkele voorbeelden van communicatietechnieken die je kan leren

Een deel van relatietherapie draait om het verbeteren van communicatie. Hier zijn enkele technieken die vaak worden aangeleerd:

1. Ik-boodschappen gebruiken

In plaats van: “Jij luistert nooit naar me!”

Zeg je: “Ik voel me niet gehoord wanneer je op je telefoon zit tijdens ons gesprek.”

Waarom het werkt: Je beschrijft je eigen gevoel in plaats van de ander aan te vallen. Dit vermindert defensiviteit.

2. Actief luisteren

Hoe:

• Echt luisteren zonder al je antwoord te bedenken
• Samenvatten wat de ander zegt: “Wat ik hoor is dat je…”
• Valideren van gevoelens: “Ik begrijp dat je je gefrustreerd voelt”

Waarom het werkt: De ander voelt zich gehoord, wat de-escaleert.

3. Time-outs nemen

Hoe: Wanneer een gesprek escaleert, afspreken om een time-out te nemen.

• “Ik merk dat ik boos word. Kunnen we even pauzeren en straks verder praten?”
• Afspraken maken: na 20 minuten opnieuw proberen

Waarom het werkt: Voorkomt dat jullie dingen zeggen die je niet meent en de situatie verergeren.

4. Zacht opstarten

In plaats van: Een gesprek beginnen met een verwijt of aanval.

Begin je zacht, zonder aanval.

• “Ik zou graag met je praten over iets dat me dwarszit. Heb je even tijd?”

Waarom het werkt: De toon waarop een gesprek begint, bepaalt vaak hoe het eindigt.

5. Reparatiepogingen herkennen

Wat is het: Reparatiepogingen zijn dingen die je zegt of doet om de spanning te verminderen tijdens een conflict (bv. een grapje maken, zachte toon, sorry zeggen).

Hoe: Leren om deze pogingen te herkennen en erop te reageren, in plaats van ze te negeren.

Waarom het werkt: Succesvolle relaties kenmerken zich door goede reparatie na conflict.

Huiswerkopdrachten tussen sessies

Relatietherapie stopt vaak niet bij de deur van de praktijk. Veel psychologen/therapeuten geven huiswerkopdrachten voor tussen de sessies door.

Voorbeelden van opdrachten:

Communicatieoefeningen:

• Elke dag 15 minuten ongestoord praten over iets anders dan de logistiek van het gezin en het huishouden
• Ik-boodschappen oefenen bij kleine irritaties

Intimiteit versterken:

• Elke week een date-night plannen
• Fysieke affectie zonder seksuele druk (hand vasthouden, knuffelen)

Conflictmanagement:

• Bij conflict de geleerde technieken toepassen en daarna evalueren
• Een “time-out”-signaal afspreken en gebruiken

Dagboek bijhouden:

• Noteer momenten van verbinding
• Schrijf op wanneer oude patronen opduiken

Deze opdrachten helpen om wat je in therapie leert, toe te passen in jullie dagelijks leven.

Veelgestelde vragen over relatietherapie

Moeten we allebei gemotiveerd zijn?

Het is ideaal wanneer beide partners gemotiveerd zijn om aan de relatie te werken, maar de realiteit is dat één partner vaak meer gemotiveerd is dan de ander. Dat betekent niet dat therapie niet kan werken, maar het maakt het uitdagender.

Als één partner echt niet wil of gedwongen wordt, werkt relatietherapie meestal niet. Dan is individuele therapie voor degene die wél wil vaak zinvoller.

Kunnen we door middel van relatietherapie bepalen bij wie de schuld ligt?

Nee. Een goede relatietherapeut kiest geen kant en wijst geen schuldige aan.

Het gaat niet om “wie heeft er gelijk” maar om “hoe kunnen jullie beter met elkaar omgaan.” Beide partners dragen bij aan de dynamiek, ook al voelt het soms alsof één persoon het probleem is.

Wat als we uit elkaar willen gaan? Heeft therapie dan zin?

Ja, relatietherapie kan ook helpen bij een gezonde scheiding.

Het kan helpen om:

• Op een respectvolle manier uit elkaar gaan
• Leren communiceren (vooral belangrijk met kinderen)
• Afscheid nemen en afsluiting vinden
• Inzicht krijgen in wat er mis ging (om patronen te doorbreken in toekomstige relaties)

Sommige koppels komen in therapie met de vraag “samen blijven of uit elkaar gaan?” en therapeuten helpen bij het maken van die keuze.

Is relatietherapie online mogelijk?

Sommige relatietherapeuten werken ook online, maar dit zal afhangen van therapeut tot therapeut.

Online relatietherapie kan even effectief zijn als fysieke therapie, mits jullie een goede, rustige setting hebben.

Wordt relatietherapie terugbetaald?

Dit hangt af van het diploma van de therapeut. Wanneer jullie relatietherapie volgen bij een klinisch psycholoog of klinisch orthopedagoog, wordt dit gedeeltelijk terugbetaald door de mutualiteit (zie dit artikel). Heeft de therapeut een ander (basis)diploma, dan wordt de relatietherapie waarschijnlijk niet terugbetaald.

Wat als één partner liegt tijdens de sessies?

Dit is een moeilijke situatie. Een goede therapeut kan soms wel aanvoelen wanneer er iets niet klopt en zal hier voorzichtig op ingaan.

Als jij weet dat je partner liegt kan je dit aankaarten in de sessie of in een individueel gesprek met de therapeut of met jouw partner.

Relatietherapie werkt alleen met eerlijkheid. Als er structureel gelogen wordt, moet dit eerst aangepakt worden voordat relatietherapie zinvol is.

Vind een relatietherapeut via Psylo

Als jullie overwegen om relatietherapie te proberen, is het belangrijk om iemand te vinden die gespecialiseerd is in relatie- en koppeltherapie.

Op Psylo vind je erkende psychologen en therapeuten gespecialiseerd in relatietherapie:

Hoe het werkt:

1. Ga naar Psylo
2. Kies bij expertise voor ‘Relatie- en gezinsproblemen’
3. Selecteer ‘koppels’ bij doelgroep
4. Kies een therapeut die bij jullie past
5. Neem samen contact op

Geen eindeloos zoeken of twijfelen over kwalificaties. Gewoon: erkende professionals met de specialisatie die jullie zoeken.

Klaar om te starten met relatietherapie?

Vind een relatietherapeut op Psylo